Nikola Tesla kimdir? Tesla, 10 Temmuz 1856’da Avusturya İmparatorluğu’nun Smiljan kasabasında (bugün Hırvatistan sınırları içinde) doğan Sırp kökenli mucit, elektrik mühendisi ve makine mühendisidir. Günümüzde en çok alternatif akım (AC) elektrik sistemine ve elektrik mühendisliğine yaptığı katkılarla tanınır. 1888’de lisanslanan çok fazlı AC patentleri, modern elektrik dağıtımının temel taşlarından biri olmuştur.
Elektriğin ve doğa olaylarının akılla açıklanması fikri çok eski bir çizgiye dayanır; bu geleneğin ilk temsilcilerinden biri Miletli Thales‘tir. Tesla ise bu merakı, laboratuvar deneyleriyle 19. yüzyılın sonunda sanayi ölçeğine taşıyan isimlerden biri oldu.
Özet Bilgiler
- Doğum: 10 Temmuz 1856, Smiljan (Avusturya İmparatorluğu; bugün Hırvatistan)
- Ölüm: 7 Ocak 1943, New York (ABD)
- Meslek/Unvan: Mucit, elektrik mühendisi, makine mühendisi
- Kökeni: Sırp kökenli; Avusturya İmparatorluğu’nda doğup büyüdü, 30 Temmuz 1891’de ABD vatandaşı oldu
- Bilinen katkıları: Alternatif akım (AC) indüksiyon motoru, çok fazlı AC sistemi, Tesla bobini, uzaktan kumandalı tekne, Wardenclyffe Kulesi projesi
- Adına verilen: Uluslararası Birimler Sistemi’nde (SI) manyetik akı yoğunluğu birimine 1960’larda “tesla” adı verildi
Hayatı ve Eğitimi
Nikola Tesla, Lika bölgesindeki Smiljan kasabasında dünyaya geldi. Babası Milutin Tesla (1819-1879) Doğu Ortodoks rahibiydi; annesi Đuka Tesla (evlilik öncesi soyadı Mandić; 1822-1892) ise kaynaklarda evde zanaat ve mekanik aletler yapabilme becerisine sahip bir kadın olarak anlatılır. Aile, Sırp kökenliydi ve o dönemde bölge Avusturya İmparatorluğu sınırları içinde bulunuyordu.
Tesla, 1870’lerde mühendislik ve fizik alanında ileri düzeyde bir eğitim aldı. 1875’te Graz, Avusturya’daki askerî sınır okulu niteliğindeki politeknik okula girdi. İlk yılında hiçbir dersi kaçırmadı ve gerekenin neredeyse iki katı ders yüküyle dokuz sınavı geçti. Öğrenciliği sırasında bir Sırp kültür kulübü de kurdu.
1880’lerin başında telefonculukta ve Continental Edison şirketinde çalışarak yeni elektrik enerjisi endüstrisinde uygulamalı deneyim kazandı. 1884’te, vatandaşı olacağı Amerika Birleşik Devletleri’ne göç etti. New York’ta bir süre Edison Machine Works’te çalıştı; ardından kendi yolunu çizerek çeşitli elektrikli ve mekanik cihazlar geliştirmek için laboratuvarlar ve şirketler kurdu. 30 Temmuz 1891’de ABD vatandaşı oldu; aynı yıl Tesla bobininin patentini aldı.
Buluşları ve Bilime Katkıları
Tesla’nın en çok tanınan katkısı, alternatif akım (AC) indüksiyon motoru ve buna bağlı çok fazlı AC patentleridir. Bu patentler 1888’de Westinghouse Electric tarafından lisanslandı ve şirketin pazarlayacağı çok fazlı sistemin temel taşı oldu; anlaşma Tesla’ya hem nakit ve hisse hem de üretilen her AC beygir gücü başına ödeme getiriyordu. Böylece elektriğin uzak mesafelere taşınmasına dayanan sistem, doğru akım (DC) ağlarına karşı üstünlük kazandı.
Tesla, 1893’te Chicago’daki Kolomb Dünya Fuarı’nda buharla çalışan salınımlı jeneratörünü tanıttı. Aynı dönemde mekanik osilatörler ve jeneratörler, elektriksel deşarj tüpleri ve erken X-ışını görüntüleme üzerine deneyler yaptı. Tesla bobini adı verilen yüksek frekanslı yüksek gerilim üreteci, hem kablosuz aydınlatma denemelerinin hem de radyo teknolojisinin gelişiminde rol oynadı.
Mayıs 1898’de Madison Square Garden’da, su üzerinde hareket eden ve uzaktan kumandayla yönetilebilen bir tekneyi tanıttı; bu, uzaktan kumanda fikrinin ilk uygulamalarından biriydi. 1890’lar boyunca New York ve Colorado Springs’te yüksek voltajlı, yüksek frekanslı güç deneylerini sürdürdü. Kıtalararası kablosuz iletişim ve enerji iletimi için tasarladığı Wardenclyffe Kulesi projesini ise parası tükendiği için tamamlayamadı.
Mirası ve Etkisi
Tesla, para yönetiminde başarılı olamadı ve hayatının son yıllarında borçlarından kaçmak için sürekli otel değiştirdi. Ölümünden sonra çalışmaları bir süre görece bilinmezlikte kaldı. 1960’larda Ağırlıklar ve Ölçüler Genel Konferansı, manyetik akı yoğunluğu birimine onun adını vererek “tesla” adını kullandı; 1990’lı yıllardan itibaren Tesla’ya duyulan ilgi yeniden arttı.
Kendisiyle aynı dönemde yaşayan ve 20. yüzyıl fiziğinin en tanınmış isimlerinden biri olan Albert Einstein gibi bilim insanlarıyla birlikte, Tesla da elektrik ve manyetizma alanında modern teknolojinin altyapısını kuran isimler arasında sayılır. Elektrik motorları, radyo, uzaktan kumanda ve kablosuz enerji aktarımı fikirlerinin bugünkü uzantıları, onun deneylerine sık sık atıf yapar.
Ölümü
Nikola Tesla, 7 Ocak 1943 tarihinde 86 yaşındayken New York’taki New Yorker Oteli’nin bir odasında kalp yetmezliği nedeniyle hayatını kaybetti. Odada bulunduğu sırada kapısına astığı “rahatsız etmeyin” işaretinin hizmetçi tarafından görmezden gelinmesiyle cesedi bulundu. Ölümünden iki gün sonra Federal Araştırma Bürosu, Yabancı Mülkiyet Sorumlusu’na Tesla’nın eşyalarına el koymasını emretti ve bütün belgelerine ABD hükûmeti tarafından el konuldu.
Sıkça Sorulan Sorular
Nikola Tesla kimdir?
Tesla, 1856’da Smiljan’da doğan Sırp kökenli mucit ve elektrik mühendisidir. Alternatif akım indüksiyon motoru ve çok fazlı AC patentleriyle elektrik dağıtım sisteminin bugünkü hâline gelmesinde belirleyici rol oynadı. 1943’te New York’ta öldü ve adı bir SI birimine verildi.
Nikola Tesla nereli?
Tesla, o dönem Avusturya İmparatorluğu’na bağlı olan Lika bölgesindeki Smiljan kasabasında doğdu; burası bugün Hırvatistan sınırları içindedir. Sırp kökenli bir aileden geliyordu, 1884’te ABD’ye göç etti ve 1891’de Amerikan vatandaşı oldu.
Nikola Tesla neyi icat etti?
Başlıca buluşları arasında AC indüksiyon motoru ve çok fazlı AC sistemi, Tesla bobini, mekanik osilatörler, elektriksel deşarj tüpleri ve X-ışını görüntüleme deneyleri ile uzaktan kumandalı tekne yer alır. Kablosuz aydınlatma ve kablosuz enerji dağıtımı fikirleri üzerine de çalıştı.
Nikola Tesla neden önemlidir?
Tesla, elektriğin uzak mesafelere ekonomik biçimde taşınmasını sağlayan alternatif akım sisteminin mimarlarından biridir. Bu katkı, elektrik enerjisinin sanayide ve günlük yaşamda yaygınlaşmasının önünü açtı. Ayrıca Tesla bobini ve kablosuz iletim denemeleri, sonraki kuşakların radyo ve enerji aktarımı çalışmalarına kaynaklık etti.
