Michael Faraday kimdir? 22 Eylül 1791’de Londra’nın Newington Butts bölgesinde doğan Faraday, elektromanyetizma ve elektrokimyaya katkılarıyla tanınan İngiliz kimya ve fizik bilginidir. Elektromanyetik indüklemeyi bulmuş, manyetik alanın ışığın kutuplanma düzlemini döndürdüğünü göstermiş ve elektrolizin temel ilkelerini belirlemiştir. Elektrik motoru ile dinamoyu icat etmesi ve klor gazını sıvılaştıran ilk kişi olması, onu deneysel bilimin en etkili isimlerinden biri yapar.
Özet Bilgiler
- Doğum: 22 Eylül 1791, Newington Butts, Londra (o dönem Surrey’in banliyösü)
- Ölüm: 25 Ağustos 1867, Hampton Court, Londra
- Meslek/Unvan: Kimya ve fizik bilgini; Kraliyet Enstitüsü Laboratuvarı Müdürü, ilk Fullerian Kimya Profesörü, Kraliyet Cemiyeti üyesi
- Memleketi: İngiltere (Londra)
- Bilinen katkıları: Elektromanyetik indüksiyon, elektroliz yasaları, elektrik motoru ve dinamo, Faraday kafesi, “elektrot”, “anot”, “katot”, “elektrolit” ve “iyon” terimlerinin tanınırlaşması
- Diğer: Klor gazını sıvılaştıran ilk kişi; “amper” akım biriminin kesin tanımını yapan bilim insanı
Hayatı ve Eğitimi
Faraday’ın ailesinin maddi durumu iyi değildi. Babası James Faraday, karısı ve iki çocuğuyla 1790 kışında Londra’ya taşınmıştı; Michael o yılın sonbaharında doğdu. Aile, Sandemancılar adı verilen bir tarikatın üyesiydi. Ekonomik nedenlerle uzun süreli bir eğitim alamayan Faraday yalnızca en temel okul eğitimini gördü ve on dört yaşında bir ciltçiye çırak olarak girdi.
Mart 1813’e kadar sürdürdüğü bu işte, ciltlenmek üzere getirilen kitapları okuyarak bilgisini genişletti. Özellikle fizik kitaplarını büyük bir istekle okudu; yedi yıllık çıraklığı boyunca Isaac Watts’ın The Improvement of the Mind (Zihnin İyileştirilmesi) gibi pek çok kitabı bitirdi. Kendi yaptığı zayıf bir Volta piliyle elektrokimya deneyleri de gerçekleştirdi.
1812’de, yirmi yaşındayken Kraliyet Enstitüsü ve Kraliyet Cemiyeti’nden ünlü İngiliz kimyager Humphry Davy ile City Philosophical Society’nin kurucusu John Tatum’un konferanslarına katıldı. Bu derslerde aldığı notları ciltleyerek Davy’ye gönderdi ve 1813’te onun desteğiyle kimya asistanı oldu. Ekim 1813 ile Nisan 1815 arasında Fransa, İtalya ve İsviçre gezisinde Davy’ye refakat etti.
1820’de Davy’nin yanındaki yardımcılık görevinden ayrıldı. 1824’te Kraliyet Cemiyeti üyeliğine seçildi; iki kez başkan olma fırsatı doğduysa da bunu reddetti. 1825’te Kraliyet Enstitüsü Laboratuvarı Müdürü oldu. 1833’te ise enstitüde ders verme yükümlülüğü olmaksızın ömür boyu atandığı ilk Fullerian Kimya Profesörü oldu ve hayatının tümünü enstitünün çalışmalarına adadı.
Buluşları ve Bilime Katkıları
Faraday, 1831’de kimya çalışmalarından elektriğe döndü. Bu dönemdeki en önemli deneyi, galvanometreye bir kablo bobini bağlayarak küçük elektrik akımlarını ölçmeye yarayan bir düzenek kurmasıydı: Kablo bir mıknatısa değdirildiğinde galvanometrenin iğnesi hareket ediyor, kablo ayrıldığında ise ters yönde sapıyordu. Böylece elektromanyetik indüksiyon gösterilmiş oldu ve bu ilke, elektrik üretiminin ve transformatör teknolojisinin temelini attı.
Elektrokimyada, bir maddeden geçen belli miktarda elektrik akımının o maddede belli miktarda çözülmeye yol açtığını deneysel olarak gösterdi. Bu sonuç, ilk elektrik sayaçlarının üretimine olanak verdi. Faraday’ın önemli katkıları arasında “amper” denilen akım biriminin kesin tanımını yapması ve elektrolizde kullanılan “elektrot”, “anot”, “katot”, “elektrolit” ve “iyon” gibi terimleri tanınır hâle getirmesi de vardır. Klor gazını sıvılaştırmayı başaran ilk kişi olmuş, elektrik motoru ile dinamoyu icat etmiştir.
Statik elektrik üzerine yaptığı çalışmada gerçekleştirdiği buz kovası deneyiyle, yükün yalnızca yüklü bir iletkenin dışında bulunduğunu ve dış yükün iletkenin içindeki hiçbir şeyi etkilemediğini gösterdi. Bu ilke bugün Faraday kafesi olarak bilinir ve yüksek gerilimden korunmadan elektronik ekranlamaya kadar geniş bir kullanım alanına sahiptir.
Faraday’ın 1831’de ortaya koyduğu indüksiyon ilkesi, yarım yüzyıl sonra Nikola Tesla‘nın alternatif akım sistemlerine ve çok fazlı jeneratörlere giden yolun başlangıcı oldu. Elektrik ile manyetizma arasındaki ilişkiyi doğa olaylarını akılla açıklama geleneğinin bir devamı olarak görmek de mümkündür; bu geleneğin ilk temsilcilerinden biri Miletli Thales‘tir.
Ölümü
Araştırmalarına 1845’te yeniden başlayabilen Faraday’ın 1855’ten sonra zihinsel gücü azalmaya başladı; bu dönemde ara sıra deneysel çalışmalar yapabildi. Kraliçe Victoria, bilime yaptığı büyük katkıları göz önünde bulundurarak ona Hampton Court’ta bir ev bağışladı. Michael Faraday, 25 Ağustos 1867’de Hampton Court’ta öldü.
Sıkça Sorulan Sorular
Michael Faraday kimdir?
Faraday, 1791’de Londra’da doğan İngiliz kimya ve fizik bilginidir. Elektromanyetik indüksiyonu keşfetmiş, elektrolizin temel ilkelerini belirlemiş, elektrik motoru ile dinamoyu icat etmiştir. Deneysel çalışmaları modern elektrik teknolojisinin temelini oluşturur.
Michael Faraday nereli?
Faraday, o dönem Surrey’in banliyösü olan ve bugün Londra’nın Southwark ilçesine bağlı Newington Butts’ta doğdu. Yoksul bir ailenin çocuğu olarak Londra’da büyüdü ve hayatının büyük bölümünü Kraliyet Enstitüsü’nde çalışarak geçirdi.
Michael Faraday neyi icat etti?
Faraday elektromanyetik indüksiyonu bulmuş, elektrik motoru ile dinamoyu icat etmiştir. Elektroliz yasalarını ortaya koymuş, klor gazını sıvılaştırmayı başaran ilk kişi olmuş ve elektrot, anot, katot, elektrolit ile iyon terimlerini bilim diline kazandırmıştır.
Michael Faraday neden önemlidir?
Faraday’ın keşifleri, elektrik enerjisinin üretilmesi ve kullanılmasının bilimsel temelini sağladı; indüksiyon ilkesi jeneratörlerin ve transformatörlerin çalışma mantığını oluşturur. Ayrıca deneysel yaklaşımı ve halka açık konferansları, bilimin geniş kitlelere ulaşmasına katkı sağladı.
