Isaac Newton kimdir? 4 Ocak 1643’te İngiltere’nin Woolsthorpe-by-Colsterworth köyünde doğan Newton; fizikçi, matematikçi, astronom, mucit, simyacı, teolog ve filozoftur. 1687’de yayımladığı Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica (Doğa Felsefesinin Matematiksel İlkeleri) ile klasik fizik mekaniğinin temelini atmış, kendi adıyla anılan evrensel kütleçekim yasasını ve hareketin üç yasasını ortaya koymuştur. Bu çalışmaları nedeniyle bilim tarihinin en etkili insanlarından biri kabul edilir.
Özet Bilgiler
- Doğum: 4 Ocak 1643, Woolsthorpe-by-Colsterworth (İngiltere)
- Ölüm: 31 Mart 1727, Kensington (İngiltere)
- Meslek/Unvan: Fizikçi, matematikçi, astronom, mucit, simyacı, teolog ve filozof; Royal Society başkanı; Kraliyet Darphanesi müdürü
- Memleketi: İngiltere (Lincolnshire, Woolsthorpe)
- Bilinen eserleri: Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica (1687), Opticks (1704), ilk yansıtmalı teleskop (1668)
- Başlıca katkıları: Evrensel kütleçekim yasası, hareketin üç yasası, beyaz ışığın renk tayfına ilişkin renk kuramı
Hayatı ve Eğitimi
Newton, 1661 yılında Cambridge’deki Trinity College’a “sizar” olarak girdi; yani hem okulda çalışıyor hem okuyordu. O dönemde Cambridge’de Copernicus ve Kepler’in teorileri göz ardı ediliyor, Galileo’nun çalışmaları tanınmıyor ve ortama Aristoteles felsefesi hâkimdi. Newton burada üç yıl boyunca cebir, geometri ve trigonometri okudu; ayrıca Antik Yunanca ve Latince öğrenerek felsefe alanına da yöneldi.
1665 yılının Ağustos ayında Londra’da başlayan veba salgını nedeniyle Trinity College kapatıldı ve Newton, 1667’nin Mart ayına kadar Woolsthorpe’taki çiftlikte kaldı. Bu iki yıl oldukça verimli geçti: Bu dönemde kütleçekim üzerinde düşünmeye başladı. Cambridge’deki yıllarında diğer öğrenciler arasında öne çıkamayan Newton, dehasını asıl bu çiftlik döneminde gösterdi.
Çiftliğinde ışık üzerine yaptığı deneyler sonucunda mercekli teleskopların görüntüde kusurlar yarattığını fark etti ve kendisi bir yansıtmalı teleskop geliştirdi. 1668 yılında bu teleskopla bilim dünyasının ilgisini çekti ve 1672’de Royal Society’nin (Kraliyet Cemiyeti) üyesi oldu.
1696’da Newton’a Kraliyet Darphanesi’nin müdürlüğü teklif edildi ve bu görevi kabul ederek Londra’ya yerleşti. İşini ciddiye aldı ve özellikle sahte paralara karşı bir mücadele yürüttü. 1703’te Royal Society’nin başına getirildi ve ölümüne kadar bu görevde kaldı; 1705’te şövalyelik unvanı aldı, 1708’de ise “Sir” unvanıyla onurlandırıldı. Hayatı boyunca hiç evlenmedi.
Eserleri ve Bilime Katkıları
Newton’ın bilim tarihindeki yeri büyük ölçüde iki kitabına dayanır. Principia (1687), evrensel kütleçekim yasasını ve hareketin üç yasasını ortaya koyarak klasik fizik mekaniğinin temelini oluşturdu. Newton, yerdeki nesnelerin hareketleri ile gökyüzündeki cisimlerin hareketlerinin aynı doğal yasalarla yönetildiğini, kendi kütleçekim kanunu ile Johannes Kepler’in gezegen hareketleri kanunu arasındaki tutarlılığı göstererek ispatladı. Bu yasalar sonraki üç yüzyıl boyunca bilim dünyasına egemen oldu.
1704’te yayımlanan Opticks ise ışık ve renkleri konu alır. Newton kitabını, Principia’da olduğu gibi Latince değil İngilizce bastırarak daha geniş kitlelere ulaşmasını sağladı. Beyaz ışığın bir prizmadan geçtiğinde farklı renklerden oluşan bir tayf oluşturduğunu gözlemlemesi, bugün de geçerli olan renk kuramının temelini oluşturdu.
1999 yılının sonlarında 100 önde gelen fizikçiyle yapılan milenyum oylamasında Newton, tüm zamanların en iyi fizikçileri arasında Albert Einstein’dan sonra ikinci sırada yer aldı. Michael H. Hart’ın 1978’de yayımladığı Dünyaya Yön Veren En Etkin 100 Kişi kitabında da ikinci sırada gösterildi. Bilimkurgu yazarı Isaac Asimov ise ondan “tarihin en büyük bilim insanı” olarak söz etti.
Newton’ın yaşadığı 17. yüzyıl İngiltere’si düşünce alanında da hareketliydi; siyaset felsefesinin önemli isimlerinden John Locke da aynı dönemde eserlerini veriyordu. Newton’ın resimden anatomiye, mekanikten astronomiye uzanan çok yönlü ilgi alanları ise sanat ile bilimi aynı zihinde birleştiren Leonardo da Vinci‘yi akla getirir.
Ölümü
Isaac Newton, 31 Mart 1727 tarihinde 84 yaşındayken Kensington’da öldü ve Londra’daki Westminster Manastırı’na gömüldü. Ölümünden sonra mezarı, İngiltere’nin en ünlü bilim insanının anısını taşıyan yerlerden biri hâline geldi.
Sıkça Sorulan Sorular
Isaac Newton kimdir?
Newton, 1643’te İngiltere’de doğan fizikçi, matematikçi, astronom ve filozoftur. Principia adlı kitabında evrensel kütleçekim yasasını ve hareketin üç yasasını ortaya koyarak klasik mekaniğin temelini attı. Bilim tarihinin en etkili isimlerinden biri kabul edilir.
Isaac Newton nereli?
Newton, İngiltere’nin Lincolnshire bölgesindeki Woolsthorpe-by-Colsterworth köyünde doğdu; eğitimini Cambridge’deki Trinity College’da tamamladı. Hayatının son dönemini ise Londra’da, Kraliyet Darphanesi ve Royal Society’deki görevleriyle geçirdi.
Isaac Newton neyi buldu?
Newton, evrensel kütleçekim yasasını ve hareketin üç yasasını ortaya koydu; dünya ile gökyüzündeki cisimlerin aynı yasalarla hareket ettiğini gösterdi. Ayrıca ilk yansıtmalı teleskobu geliştirdi ve beyaz ışığın prizmayla renk tayfına ayrılması gözlemine dayanan bir renk kuramı oluşturdu.
Isaac Newton neden önemlidir?
Newton’ın kütleçekim ve hareket yasaları, yaklaşık üç yüzyıl boyunca fiziğe egemen olan bir çerçeve sağladı. 1999’da yapılan bir oylamada Einstein’dan sonra tüm zamanların en iyi ikinci fizikçisi seçilmesi, etkisinin büyüklüğünü gösterir.
