Ahmed Rasim kimdir? Ahmet Rasim, 1865’te İstanbul’da doğan, 21 Eylül 1932’de yine İstanbul’da ölen Türk yazar, gazeteci, tarihçi ve milletvekiliydi. Mutlakiyet, Meşrutiyet ve Cumhuriyet dönemlerine tanıklık eden yazar, 50 yılı bulan yazı hayatında fıkra, roman, hikâye, anı ve tarih alanlarında çok sayıda eser verdi. Özellikle İstanbul hayatının ayrıntılarını işlediği fıkralarıyla tanındı.
Özet Bilgiler
- Doğum: 1865, İstanbul (Fatih, Sarıgüzel)
- Ölüm: 21 Eylül 1932, İstanbul
- Meslek/Unvan: Yazar, gazeteci, tarihçi, TBMM 3. ve 4. dönem İstanbul milletvekili
- Ailesi: Babası Kıbrıslı Bahaeddin Efendi, annesi Nevbahar Hanım
- Eğitim: Darüşşafaka (1883’te birincilikle bitirdi)
- Bilinen eserleri: Şehir Mektupları, Eşkâl-i Zaman, Cidd ü Mizah, Gülüp Ağladıklarım, Falaka, İlk Sevgi
Hayatı ve Eğitimi
1865 yılında İstanbul’un Fatih ilçesine bağlı Sarıgüzel mahallesinde doğdu. Babası Menteşeoğulları’ndan Kıbrıslı Bahaeddin Efendi, annesi Nevbahar Hanım’dır. Babası kendisi doğmadan önce ailesini terk ettiği için onu annesi tek başına yetiştirdi. 1875 yılında başladığı Darüşşafaka’da edebiyatla tanıştı; bu okulda bestekâr Mehmet Zekai Dede’den müzik dersleri de aldı ve kendi çabasıyla Fransızca öğrendi. Eğitimini 1883 yılında birincilikle tamamladı.
Okulu bitirdikten sonra diğer Darüşşafaka mezunları gibi Posta ve Telgraf Nezareti’nde memur oldu ve burada kısa bir süre kâtiplik yaptı. Memuriyeti benimsemeyip hayatını yazar olarak kazanmak isteyen Ahmet Rasim’in ilk yazısı, Ahmet Mithat Efendi’nin Tercüman-ı Hakikat gazetesinde yayımlandı. Ardından dönemin ünlü gazetecisi Baba Tahir aracılığıyla Ceride-i Havadis‘te bilimsel konularda yazı ve çeviriler yayımladı. Bir süre Mekteb-i Behrami adlı okulda ve Komonto Musevi okulunda öğretmenlik yaptı. Ahmet Mithat’tan gördüğü teşvikle 1885’ten sonra kendisini tamamen gazeteciliğe verdi.
Memuriyet hayatının ilk aylarında Sadberk Hanım ile evlendi; 1902’de eşinin ölümüne kadar süren bu evlilikten dört oğlu ve iki kızı oldu. Soyadı Kanunu’ndan önce vefat ettiği için soyadı yoktu; oğlu Mahmut Sırrı’nın “Arık” soyadını taşıdığı görülmüştür.
Kariyeri ve Eserleri
1891’de yayın hayatına başlayan Servet-i Fünûn dergisinde bilim konularındaki yazılarının yanında tefrika hâlinde romanlarını da yayımladı; Leyal-i Izdırap, Meşak-ı Hayat ve Afife burada çıktı. Ancak derginin yazarlarının genel edebî çizgisini benimsemedi. O, Ahmet Cevdet Paşa ile Ahmet Mithat Efendi’nin doğu ve batı edebiyatının olumlu yanlarını sentez hâline getirmeyi amaçlayan anlayışını benimsemişti.
1908’de Hüseyin Rahmi ile birlikte 37 sayı süren Boşboğaz ile Güllâbi adlı mizah gazetesini çıkardı. Gazeteciliği Malumat, Sabah, İkdam, Tasvir-i Efkar, Vakit, Akşam ve Cumhuriyet gibi pek çok gazete ile dergide sürdürdü. 1898’de Alman İmparatoru II. Wilhelm’in Suriye gezisi sırasında Malûmat gazetesi tarafından Suriye’ye, 1916’da ise Sabah gazetesi adına harp muhabiri olarak Romanya cephesine gönderildi. Okullar için yazdığı tarih, dil bilgisi, imla ve aritmetik kitapları dolayısıyla Menâkıb-ı İslâm adlı eseriyle II. Abdülhamit’ten Mecîdî nişanı aldı.
Şiir, hikâye ve roman alanlarında da eserler verdiyse de onu günümüze taşıyan, gözleme ve incelemeye dayanan yazıları oldu. Roman ve hikâyeleri arasında İlk Sevgi (1890), Bir Sefilenin Evrak-ı Metrukesi (1891), Güzel Eleni (1891) ve Mesakk-ı Hayat (1891); fıkra ve makale kitapları arasında Şehir Mektupları (1912-1913), Eşkâl-i Zaman (1918), Cidd ü Mizah (1920) ve Gülüp Ağladıklarım (1924); hatıraları arasında Falaka (1927) bulunur. Müzik alanında da eser veren sanatçı, bestesi Tatyos Efendi’ye ait “Bu akşam gün batarken gel” güftesinin yazarıdır.
1927’de, Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal’in referansıyla İstanbul milletvekili oldu ve TBMM’nin üçüncü ve dördüncü dönemlerinde milletvekilliği yaptı. İstanbul’u ve gündelik hayatı anlatma geleneği kendisinden sonra da sürdü; şehri bir gözlemci titizliğiyle anlatan yazarlar arasında Attilâ İlhan da sayılabilir. Seyahat ve gözlem yazıcılığının Türkçedeki uzun geçmişinde Evliya Çelebi‘nin ayrı bir yeri vardır; Ahmet Rasim’in Romanya Mektupları (1917) ise bu hattın modern ucunda durur.
Ölümü
Sağlık sorunları yüzünden meclis oturumlarına bile katılamayan Ahmet Rasim, 1932 yılında Heybeliada’daki evinde hayatını kaybetti ve Heybeliada’daki Abbaspaşa Mezarlığı’na defnedildi. İstanbul Fatih Karagümrük’te 1938-1939 öğretim yılında kurulan Karagümrük Ortaokulu’nun adı 1965-1966’da Ahmet Rasim Ortaokulu olarak değiştirilmiş, okul 1988-1989’dan itibaren Ahmet Rasim Lisesi adını almıştır.
Sıkça Sorulan Sorular
Ahmed Rasim kimdir?
Ahmet Rasim, 1865 İstanbul doğumlu yazar, gazeteci, tarihçi ve milletvekilidir. Mutlakiyet, Meşrutiyet ve Cumhuriyet dönemlerini görmüş, 50 yılı bulan yazı hayatında fıkradan romana, anıdan tarihe kadar farklı türlerde eser vermiştir. 1932’de İstanbul’da ölmüştür.
Ahmed Rasim nereli?
1865 yılında İstanbul’un Fatih ilçesine bağlı Sarıgüzel mahallesinde doğmuştur. Hayatının büyük bölümünü İstanbul’da geçirmiş, ölümünden sonra Heybeliada’daki Abbaspaşa Mezarlığı’na defnedilmiştir.
Ahmed Rasim’in en tanınmış eserleri hangileridir?
Onu günümüze taşıyan eserleri arasında Şehir Mektupları, Eşkâl-i Zaman, Cidd ü Mizah ve Gülüp Ağladıklarım gibi gözleme dayalı yazıları yer alır. Roman ve hikâyeleri arasında İlk Sevgi, Güzel Eleni ve Mesakk-ı Hayat; hatıraları arasında ise Falaka bulunur.
Ahmed Rasim neden önemlidir?
Dönemin İstanbul hayatını ayrıntılı biçimde yazıya geçirmesi ve kendine özgü üslubuyla geniş bir okur kitlesine ulaşması onu önemli kılar. Ayrıca kendine has bir gazetecilik anlayışı geliştirmiş, TBMM’de 3. ve 4. dönem İstanbul milletvekili olarak görev yapmıştır.
