Jules Verne kimdir? Jules Gabriel Verne, 8 Şubat 1828’de Fransa’nın Nantes şehrinde doğan, 24 Mart 1905’te Amiens’te ölen Fransız romancı, şair ve oyun yazarıdır. Yayıncı Pierre-Jules Hetzel ile yaptığı işbirliği, Dünyanın Merkezine Seyahat, Denizler Altında Yirmi Bin Fersah ve Seksen Günde Devr-i Alem gibi macera romanlarından oluşan Voyages extraordinaires (Olağanüstü Yolculuklar) dizisinin doğmasını sağladı. 1979’dan bu yana Agatha Christie’nin altında, William Shakespeare’in üstünde yer alarak dünyada en çok çevirisi yapılan ikinci yazar oldu.
Özet Bilgiler
- Doğum: 8 Şubat 1828, Nantes, Fransa
- Ölüm: 24 Mart 1905, Amiens, Fransa
- Meslek/Unvan: Romancı, şair, oyun yazarı
- Ailesi: Babası avukat Pierre Verne, annesi Sophie Henriette Allotte de la Fuye
- Öne çıkan eserleri: Dünyanın Merkezine Seyahat (1864), Denizler Altında Yirmi Bin Fersah (1870), Seksen Günde Devr-i Alem (1872), Esrarlı Ada (1875), Michael Strogoff (1876), 15 Yaşında Bir Kaptan (1878)
- Başarısı: Olağanüstü Yolculuklar dizisi ve romanlarının 19. yüzyılın bilimsel gelişmelerine dayanan kurgusu
Hayatı ve Eğitimi
8 Şubat 1828’de Fransa’nın Nantes şehrinde doğdu. Varlıklı bir avukat olan Pierre Verne ile eşi Sophie Henriette Allotte de la Fuye’nin beş çocuğundan en büyüğüdür. On iki yaşındayken tayfalık yapmak üzere bir gemiye binip evden kaçtığı, ailesi tarafından bulunarak geri getirildiği anlatılır.
1846’da hukuk öğrenimi görmek üzere Paris’e gitti. Burada Victor Hugo ve Alexandre Dumas gibi yazarların eserlerinden etkilendi ve edebiyata yöneldi. 1850’de ilk tiyatro eserini yazdı; babasının avukatlık mesleğini sürdürmesini istemesine karşın o yazarlığı seçti. 1852-1855 yılları arasında bir tiyatroda sekreter olarak çalıştı ve bu dönemde birçok oyun kaleme aldı. Edgar Allan Poe’nun eserlerinin hayranıydı; o dönemde tanıştığı kâşif Jacques Arago’dan seyahat anlatılarını dinleyerek coğrafi bilgisini genişletti.
1857’de Honorine de Viane More ile evlendi ve geçimini sağlamak için borsa simsarlığı yaptı. 1859 ve 1861’de arkadaşı Aristide Hignard ile ilk yurt dışı seyahatlerine çıktı; bu gezilerden birinde gördüğü Britanya ve İskoçya izlenimlerini yazıya döktü. 1861’de oğlu Michel doğdu. Astronomi, meteoroloji, fizyoloji alanlarındaki deney ve keşifleri yakından takip ediyor, coğrafyayla ilgileniyordu.
O günlerde Fransız fotoğrafçı Nadar, adını “Dev” koyduğu bir sıcak hava balonu yapmaya çalışıyor ve bu konu kamuoyunun ilgisini çekiyordu. Verne, Afrika’da balonla yapılan bir seyahati konu alan romanını yazarken Nadar ile tanıştı ve gerekli teknik bilgileri bu ilişki sayesinde edindi. Coğrafi gerçekleri, bilimsel buluşları ve hayal ürünü bir hikâyeyi bir araya getiren bu yeni tür roman olan Balonla Beş Hafta, kitapçı Hetzel tarafından yayımlandı ve Hetzel ile yapılan ilk sözleşme zamanla beş kez yenilendi.
Eserleri ve Türkçeye Çevirileri
Verne, ömrü boyunca ardı ardına eser vermeyi sürdürdü. Dünyanın Merkezine Seyahat (1864), Denizler Altında Yirmi Bin Fersah (1870), Bir Gazetecinin Yolculuk Notları (1872), Seksen Günde Devr-i Âlem (1873), Esrarlı Ada (1875), Chancellor Kazazedeleri (1875), Michael Strogoff (1876) ve 15 Yaşında Bir Kaptan (1878) yapıtları arasında yer alır. Romanları genellikle 19. yüzyılın ikinci yarısında geçer ve dönemin teknolojik gelişmeleri iyi belgelenmiş bir arka plan üzerine kurulur.
Nisan 1867’de kardeşi Paul ile birlikte Amerika kıtasına seyahat etti; bu yolculuğun 26 günü gemide geçti ve yalnızca sekiz gününde New York ile Niagara Şelalesi’ni görebildi. 1872’de Amiens’e yerleşti ve yatı olan Saint-Michel ile Avrupa sularında geziler yaptı. Yirminci Yüzyıl’da Paris romanını 1863’te kaleme almış, ancak yayıncısı Hetzel eseri fazla karamsar bulduğu için yayımlamayı reddetmişti; kaybolduğu sanılan yazma 1990’da ailesi tarafından bulundu ve 1994’te Fransa’da yayımlandı.
Romancılığın yanında dönemin bilimsel merakını da besleyen Verne, bilgiyi kurgu içinde kullanma biçimiyle sonraki kuşaklara örnek oldu. Türkçede de erken dönemden itibaren okundu; eserlerinin çevrilip yayımlanmasının geçmişi 1875 yılını bulur. Ahmet İhsan Tokgöz, Osmanlı’nın son döneminde “Jules Verne tercümanı” olarak tanındı. Harf Devrimi’nden sonra eserleri yeni harflerle tekrar yayımlandı; 1940’larda çevirmeye başlayan Ferid Namık Hansoy yazarın elli eserini Türkçeye kazandırdı, Bertan Onaran da Jules Verne çevirileri yaptı. Farklı bir gelenekten gelse de dünyayı tanıma merakını eserlerine taşıyan Osmanlı bilginlerinden biri de Katip Çelebi‘dir. Aynı dönemin Türk edebiyatında Mehmet Akif Ersoy gibi şairler toplumsal meseleleri şiire taşırken, Verne Avrupa’da bilimsel kurgunun temelini atıyordu.
Ölümü
1886’da evine döndükten sonra akıl hastası olan yeğeni tarafından vuruldu ve hayatının geri kalanında baston kullanmak zorunda kaldı. 1887’de yayıncısı Hetzel’in, ardından annesinin ölümü üzerine karamsar bir döneme girdi. 1888’de siyasete atılarak Amiens belediye meclisinde görev aldı; tiyatrolar, okullar ve şehircilik gibi kültürel sorunlarla ilgilendi, 1889’da belediye sirkini kurdu ve 1892, 1896 ile 1900 dönemlerinde meclis üyeliğine yeniden seçildi. İlerleyen şeker hastalığı sonucu 1902’de kısmen görme yeteneğini kaybeden yazar, 24 Mart 1905’te Amiens’teki evinde hayatını kaybetti ve Amiens’teki La Madeleine Mezarlığı’na defnedildi. Ölümünden iki yıl sonra mezarının başına dikilen heykelde Verne, mezarında doğrulmuş, bir elini yıldızlara uzatır biçimde betimlenir. Ölümünden sonra kalan el yazmalarının çoğu, yayımlanmadan önce oğlu Michel Verne tarafından düzenlendi.
Sıkça Sorulan Sorular
Jules Verne kimdir?
Jules Verne, 1828-1905 yılları arasında yaşamış Fransız romancı, şair ve oyun yazarıdır. Yayıncı Pierre-Jules Hetzel ile birlikte Olağanüstü Yolculuklar dizisini oluşturmuş, macera ve bilimsel kurgu türündeki romanlarıyla dünyada en çok çevrilen yazarlardan biri olmuştur.
Jules Verne nereli?
8 Şubat 1828’de Fransa’nın Nantes şehrinde doğmuştur. Hayatının büyük bölümünü Paris ve Amiens’te geçirmiş, 1872’de yerleştiği Amiens’te 24 Mart 1905’te ölmüştür.
Jules Verne hangi eserleri yazdı?
En tanınmış eserleri Dünyanın Merkezine Seyahat (1864), Denizler Altında Yirmi Bin Fersah (1870) ve Seksen Günde Devr-i Âlem (1873)’dir. Ayrıca Balonla Beş Hafta, Esrarlı Ada, Michael Strogoff ve 15 Yaşında Bir Kaptan gibi pek çok romanı vardır.
Jules Verne neden önemlidir?
Bilimsel buluşları, coğrafi gerçekleri ve kurguyu bir araya getiren bir roman anlayışı geliştirmiş; yapıtları bugün de okunan bir macera ve bilimsel kurgu geleneğinin temelini oluşturmuştur. 1979’dan bu yana dünyada en çok çevirisi yapılan ikinci yazar olması ve 2005 yılının Fransa’da “Jules Verne Yılı” ilan edilmesi bunun göstergesidir.
