Hz. Abdullah, İslam peygamberi Hz. Muhammed’in babasıdır. Tam adı Abdullah bin Abdülmuttalib olan bu kişi, Kureyş’in ileri gelenlerinden Abdülmuttalib bin Haşim’in oğludur. Oğlu Hz. Muhammed’in doğumundan yaklaşık beş ay önce, bilinmeyen bir hastalık nedeniyle hayatını kaybetmiştir; bu nedenle oğlunu hiç görememiştir.
Özet Bilgiler
- Doğum: 545 (kaynaklarda 545 olarak verilir)
- Ölüm: 570/571, Yesrib (Medine)
- Tam adı: Abdullah bin Abdülmuttalib
- Babası: Abdülmuttalib bin Haşim
- Eşi: Vehb kızı Amine
- Oğlu: Hz. Muhammed
- Künyeleri: Ebû Kuvey, Ebû Muhammed ve Ebû Ahmed
- Defnedildiği yer: Yesrib’de Dar-ul Nâbiga adlı yer
Mekke’nin yönetiminde Kureyş kabilesinin kolları arasında görev paylaşımı bulunuyordu ve Abdülmuttalib bin Haşim, kabile içinde saygın bir konuma sahipti. Vikipedi’deki maddede Abdullah’ın ailesi hakkındaki bilgiler rivayet kaynaklı olarak aktarılmakta; künyelerinin Ebû Kuvey, Ebû Muhammed ve Ebû Ahmed olduğu ve Yesrib’de defnedildiği belirtilmektedir.
Abdullah hakkındaki bilgilerin sınırlı kalmasının başlıca nedeni, vefatının oğlunun doğumundan önceye denk gelmesidir. Bu nedenle onun hayatı, İslam tarihi kaynaklarında daha çok evliliği, ticaret yolculuğu ve vefatı çerçevesinde ele alınır. Ailesinin Mekke’deki konumu ve Kureyş içindeki itibarı ise oğlu Hz. Muhammed’in soyunu ve erken dönem İslam tarihini anlatan bölümlerde konu edilir.
Hayatı ve Soyu
Abdullah bin Abdülmuttalib, 545 yılında dünyaya gelmiştir. Babası, Kureyş kabilesinin ileri gelenlerinden Abdülmuttalib bin Haşim’dir. Vikipedi’deki maddede, Abdullah’ın akranları arasında çok beğenilen yakışıklı bir genç olduğu rivayet edilmektedir. Gençliğinde kendisine, aralarında Varaka bin Nevfel’in kız kardeşinin de bulunduğu çeşitli kadınlardan evlenme teklifleri gelmiş, ancak o bu teklifleri reddetmiştir.
Evliliği babasının teşebbüsüyle gerçekleşmiştir. Abdülmuttalib’in girişimiyle Vehb kızı Amine ile evlenen Abdullah, bu evlilikten birkaç ay sonra ticaret yapmak amacıyla Şam’a doğru yola çıkmıştır. Dönüş yolculuğu sırasında hastalanmış ve Yesrib’de, akrabalarından olan Adî bin Neccâr’ın oğullarının yanında bir ay kadar hasta yatmıştır. Vikipedi’deki maddeye göre yaklaşık 25 yaşlarında vefat etmiştir.
Abdullah’ın soyu, İslam kaynaklarında sıkça ele alınan bir konudur. Tevhid inancının aktarımı anlatılırken, Tanah’taki kıssası ve kendisine indirildiğine inanılan Tevrat ile bilinen Hz. Musa da bu anlatımın merkezindeki peygamberlerden biri olarak anılır. Abdullah’ın vefatından sonra dünyaya gelen Hz. Muhammed’in kızıyla evlenerek ailesine damat olan Hz. Osman ise bu soyun devamındaki bilinen isimlerden biridir.
Ölümü
Vikipedi’deki Abdullah bin Abdülmuttalib maddesine göre Abdullah, Yesrib’deki hastalık döneminin ardından 570 veya 571 yılında, yaklaşık 25 yaşında vefat etmiştir. Oğlu Hz. Muhammed’in doğumuna yaklaşık beş ay kalmıştı; bu nedenle baba ile oğul hiç karşılaşmamıştır. Kaynaklarda ölüm sebebi bilinmeyen bir hastalık olarak geçmektedir.
Abdullah, Yesrib’de bulunan Dar-ul Nâbiga adlı yerde defnedilmiştir. Eşi Amine ile birlikte geçirdiği kısa evlilik dönemi ve ticaret amaçlı Şam yolculuğu, hakkında kaynaklarda yer alan sınırlı bilgiler arasındadır. Hz. Abdullah hakkında kamuya açık kaynaklardaki bilgiler, ağırlıklı olarak klasik İslam tarihi kaynaklarına ve rivayetlere dayanmaktadır.
Mirası ve Etkisi
Hz. Abdullah’ın adı, İslam tarihinde daha çok oğlu Hz. Muhammed’in babası olarak anılır. Kureyş kabilesinin Haşimoğulları koluna mensup olan ailesi, Mekke’nin önde gelen aileleri arasında yer alıyordu; oğlu Hz. Muhammed’in soyu da bu aile üzerinden devam etmiştir. Kendisi hakkında doğrudan bilgi veren kaynakların sınırlı olması, vefatının oğlunun doğumundan önceye denk gelmesiyle ilişkilidir.
Abdullah’ın ailesi hakkındaki anlatımlar, erken dönem İslam tarihi çalışmalarında Mekke toplumunun yapısını ve Kureyş içindeki itibar ilişkilerini anlamak için de başvurulan konular arasındadır. Vikipedi’deki maddede ailesi ve evliliğiyle ilgili ayrıntılar rivayet kaynaklı olarak aktarılır.
Sıkça Sorulan Sorular
Hz. Abdullah kimdir?
Hz. Abdullah, İslam peygamberi Hz. Muhammed’in babasıdır ve tam adı Abdullah bin Abdülmuttalib’dir. 545 yılında doğmuş, 570 veya 571 yılında yaklaşık 25 yaşındayken vefat etmiştir. Oğlunun doğumundan yaklaşık beş ay önce öldüğü için Hz. Muhammed babasını hiç görmemiştir.
Hz. Abdullah’ın eşi kimdir?
Eşi, Vehb kızı Amine’dir. Vikipedi’deki maddeye göre evlilik, Abdullah’ın babası Abdülmuttalib’in teşebbüsüyle gerçekleşmiştir. Abdullah, evliliğinden birkaç ay sonra ticaret için Şam’a doğru yola çıkmıştır.
Hz. Abdullah nerede ve neden vefat etti?
Ticaret yolculuğunun dönüşünde Yesrib’de hastalanmış ve akrabalarından olan Adî bin Neccâr’ın oğullarının yanında bir ay kadar hasta yatmıştır. 570 veya 571 yılında bilinmeyen bir hastalık nedeniyle vefat etmiş ve Yesrib’deki Dar-ul Nâbiga adlı yerde defnedilmiştir.
Hz. Abdullah neden önemlidir?
İslam tarihinde Hz. Muhammed’in babası olarak tanınır ve Kureyş’in Haşimoğulları koluna mensuptur. Oğlunun soyu bu aile üzerinden devam etmiştir. Hakkındaki bilgiler ağırlıklı olarak klasik kaynaklara ve rivayetlere dayandığı için ayrıntıları sınırlıdır.
